36 san
Tiroid (zob)
Tiroid düyünləri və düyünlü zob
Qısa cavab
Tiroid düyünləri vəzin ən çox rast gəlinən dəyişikliyidir və təqribən 90–95%-i xoşxassəlidir. Düyün aşkarlanması hər zaman cərrahi əməliyyata göstəriş deyil. Əvvəlcə düyün USM ilə dəqiq araşdırılır. Şübhəli əlamətlər varsa incəiynəli aspirasion biopsiya edilir. Nəticəyə görə ya izləmə, ya da əməliyyat seçilir (video).
Sxematik təsvir — real müayinə görüntüsü deyil
Ümumi məlumat
- Necə aşkarlanır. Bəzi düyünlər əllə hiss olunur, amma əksəriyyəti xüsusi müayinələrlə, əsasən USM ilə tapılır.
- Bədxassəlilik. Endokrin orqanlar içində xərçəng ən çox tiroiddə rast gəlinir. Buna baxmayaraq tiroid düyünlərinin böyük əksəriyyəti xoşxassəlidir. Ona görə düyün haqqında öyrəndikdə qorxmaq yox, həkimin ətraflı müayinəsi ilə düyünün xoş, yoxsa bəd olduğunu öyrənmək doğrudur.
- İsti və soyuq düyünlər. Sintiqrafiyada hormon ifraz edən (aktiv) düyünlər «isti», ifraz etməyənlər «soyuq» adlanır.
- Şübhəli USM əlamətləri (həkimin siyahısı):
- böyük ölçü və ya sürətli böyümə;
- mikrokalsinat;
- nahamar (girintili-çıxıntılı) kənarlar;
- mərkəzi qanlanma;
- qalınlığın enindən çox olması;
- kəskin hipoexogenlik.
- Əməliyyat nə vaxt lazımdır (video):
- düyün pasienti çox sıxır, boğulma verir;
- bəzi pasientlərdə düyünün estetik görüntüsü narahatlıq yaradır;
- tibbi göstəriş — biopsiyada xoşagəlməz nəticə, yəni bədxassəli patoloji rəy çıxır.
Ona görə diaqnostika endokrinoloqun nəzarəti altında, əyani şəkildə, lazım gələrsə USM və biopsiya ilə aparılır.
- Proqnoz. Həkimin izahına görə, biopsiya ilə xərçəng diaqnozu qoyulub əməliyyat olunan pasientlərin əksəriyyətində nəticə ürəkaçan olur, çünki tiroid xərçənglərinin çoxu yavaş gedişlidir. Yalnız kiçik hissəsi, xüsusən düyünü nəzarətdə saxlamayan bəzi pasientlərdə, aqressiv gedişli olur və əməliyyatdan sonra əlavə müalicə tələb edir.
Həkimin praktikasında
- «Hər düyünə biopsiya demirik!» Biopsiya spesifik görünüşlü düyünlərə edilir. 8 mm-lik düyündə şübhələnərək edilən biopsiyanın cavabı papilyar karsinoma olub.
- Ölçü bədxassəliliyi göstərmir. Böyük ölçülü düyünü olan, 5–6 il əvvəl biopsiya tövsiyəsindən sonra gəlməyən pasientdə biopsiyanın cavabı xoşxassəli çıxıb. Nə əməliyyat, nə də ağır müalicə lazım olub.
- Kişilərdə və uşaqlarda daha diqqətli yanaşma. 39 yaşlı kişi pasient təxminən 10 il «önəmsiz düyün» diaqnozu ilə yaşayıb. Düyün TIRADS-5 kimi dəyərləndirilib, biopsiyanın nəticəsi FN (follikulyar neoplaziya) olub, növbəti taktika qərarlaşdırılıb.
- Böyük düyünlər. Sağ payında 60, 65 və 70 mm-lik düyünləri olan pasient müayinə olunub, müalicə taktikası izah edilib. Sol payı demək olar ki, tam tutan nəhəng düyündə (şikayətlər: boğulma, öskürmə, boğazda qıcıqlanma) həkim biopsiyanı «növbəti gedişatı tam dəyərləndirmək üçün ən ideal seçim» adlandırır.
- Biopsiya zamanı müşahidə. «Tiroid düyünləri bəzən biopsiya zamanı xarakterini göstərə bilir. Düyün iynə ilə dartınırsa (sanki iynəni buraxmır), şübhəlilik ehtimalı daha çox olur. Amma bu 100%-lik bəd əlamət deyil.»
- Həkimin tövsiyəsi. «Qalxanvari vəzinizdə olan ən xırda düyünü belə mütləq bir endokrinoloqla məsləhətləşərək uyğun müalicə və ya izləmə taktikası ilə nəzarətdə saxlayın.» Bilinən düyün varsa, həkimin dediyi aralıqlarla müayinə olunmaq tövsiyə olunur.
Sual-cavab
Tiroiddə düyün tapılıb. Əməliyyat olunmalıyam?
Hər zaman yox. Düyün əvvəlcə USM ilə dəqiq araşdırılır, şübhəli əlamət varsa biopsiya edilir. Biopsiya ciddi patoloji göstərməyə bilər; ehtiyac olmadıqda düyün izlənir (video).
Düyünüm böyükdür. Bu xərçəng deməkdir?
Xeyr. «Düyünün ölçüsünün böyüklüyü bəd və ya xoş xəstəliyi göstərmir.» Qərar düyünün xarakterinə görə verilir.
Kiçik düyünə də biopsiya lazım ola bilərmi?
Bəli. Şübhəli əlamətlər varsa, 7–8 mm-lik düyün də biopsiyaya göstəriş ola bilər. Şübhəli əlamət varsa, ölçünün 7 mm, 5 mm və ya böyük olmasının önəmi yoxdur (video).
Həkimin videoları
41 san
Tiroid düyünü nə vaxt əməliyyata göstərişdir
54 san