18 san
Xəstəliklər
Reproduktiv endokrinologiya: hormonal sonsuzluq və hamiləlik planlaması
Qısa cavab
Hormonal disbalans sonsuzluğa səbəb ola bilər. Həkimin sözü ilə, bunun diaqnostikası çox rahatdır: endokrinoloq əlamət və şikayətlərə görə vacib testləri təyin edir və altda yatan səbəb aşkara çıxır (video). Sonsuzluq o zaman deyilir ki, cütlüyün hamiləlik planı olduğu halda ən azı bir il qorunmadan ailə həyatına baxmayaraq hamiləlik baş vermir.
Referans aralıq laboratoriyaya və yaşa görə fərqlənir.
Ümumi məlumat
- Endokrin səbəblər:
- PKOS (PMOS) — qadınlarda sonsuzluğun əsas səbəblərindən biri;
- prolaktin yüksəkliyi;
- tiroid pozğunluqları;
- insulin müqaviməti və artıq çəki — həm qadın, həm də kişilərdə sonsuzluğa səbəb ola bilər;
- kortizol artıqlığı;
- androgen artıqlığı.
- TSH və sonsuzluq. Həkimin qeydinə görə, yetkinlərdə müalicəyə tabe olan sonsuzluq formalarından biri TSH-ın normallaşmasına mane olan altda yatan patologiyalardır. Şikayəti olan pasientlərdə TSH-ı endokrinoloqun dediyi aralıqda saxlamaq önəmlidir.
- AMH (Anti-Müller hormonu).
- Ana bətnində AMH dölün cinsiyyətinin düzgün formalaşmasında rol oynayır: oğlan dölündə qadın daxili cinsiyyət orqanlarının yaranmasını tormozlayır.
- Doğumdan sonra kişilərdə testikulyar rezervi, qadınlarda yumurtalıq rezervini göstərir.
- Normal dəyərlər çox vaxt 2–5 ng/ml arasındadır (referans aralıq laboratoriyaya və yaşa görə fərqlənir).
- PKOS-da dəfələrlə arta bilər, menopauzaya yaxın dövrdə isə azalır. Yetkin qadında normadan aşağı olması yumurtalıq rezervinin azaldığını göstərir.
- Həkim bu analizi adətən bir ildən çox hamiləlik planlamasına baxmayaraq hamiləlik baş tutmadıqda və ya PKOS şübhəsində istəyir.
- Hamiləlikdən əvvəl yoxlama:
- tiroid funksiyası (TSH, FT4) və autoimmun antikorlar;
- prolaktin;
- lazım olduqda AMH və PKOS qiymətləndirilməsi.
Hamiləlikdə tiroidin hədəf dəyərləri fərqlidir, ona görə planlaşdırma əvvəlcədən aparılmalıdır → Hamiləlikdə tiroid.
Həkimin praktikasında
- Həkim Bakı və Qəbələdəki qəbul siyahılarına «hormonal mənşəli sonsuzluq» və «qadınlarda hormonal mənşəli adət gecikmələri»ni daxil edir (video).
- Labstyle Hospital-da «Endokrin sonsuzluq» mövzusunda məruzə edib.
- OTX müsahibəsinə görə, Gəncəbasar bölgəsində ən çox rast gəldiyi problem sonsuzluqdur.
Sual-cavab
Hormonal disbalans sonsuzluğa səbəb ola bilərmi? Necə müəyyən olunur?
Bəli, ola bilər. Diaqnostikası rahatdır: endokrinoloq əlamət və şikayətlərə görə vacib bildiyi testləri təyin edir və altda yatan səbəb aşkara çıxır (video).
AMH testi nə üçün edilir?
AMH qadınlarda yumurtalıq, kişilərdə testikulyar rezervi göstərir. Bir ildən çox hamiləlik baş tutmadıqda və PKOS şübhəsində təyin olunur.