Şəkərli diabet
Prediabet və 2-ci tip diabet
Qısa cavab
Prediabet şəkərin normadan yüksək, amma diabet həddindən aşağı olduğu mərhələdir. Həkimin praktik həddləri:
- ac qarına şəkər 100 mq/dl və yuxarıdırsa — siqnaldır;
- 110 mq/dl (6,1 mmol/l) və yuxarıdırsa — mütləq endokrinoloq qəbuluna getmək lazımdır;
- HbA1c 5,5–6% arasıdırsa — siqnaldır; 6% və yuxarıdırsa — həkimə müraciət vaxtıdır.
Bu mərhələdə görülən tədbirlər diabetə keçid riskini azaldır.
Beynəlxalq (ADA) meyarları. Nəticəni həkiminizlə birlikdə dəyərləndirin.
Ümumi məlumat
- Beynəlxalq meyarlar (ADA):
- prediabet: ac qarına şəkər 100–125 mq/dl, HbA1c 5,7–6,4%;
- diabet: ac qarına şəkər ≥126 mq/dl, HbA1c ≥6,5%.
- Normal şəkər metabolik sağlamlıq demək deyil. «Qan şəkərinizin normal olması hər zaman metabolik sağlam olmağınız demək deyil.» İnsulin müqaviməti normal şəkər fonunda da ola bilər və 2-ci tip diabetin ən vacib risk amilidir → İnsulin müqaviməti, akantoz, papillomalar.
- Müalicə. Əsası düzgün qidalanma, fiziki aktivlik və çəki itkisidir. Lazım olduqda dərmanlar əlavə olunur → Şəkərli diabetin müalicəsi və izlənməsi.
Həkimin praktikasında
- Həkim prediabetə biganə yanaşmamağı vurğulayır. Onun paylaşımında belə bir pasient təsvir olunur: uzun müddət prediabeti olduğu halda biganə qalıb və növbəti müayinədə artıq şəkərli diabet diaqnozu ilə müraciət edib.
- Diabet əlamətləri varsa, erkən aşkarlanma üçün sadəcə ac qarına qan şəkərini yoxlatmaq kifayətdir.
Sual-cavab
Ac qarına şəkərim 100–110 mq/dl arasıdır. Nə etməliyəm?
Bu siqnaldır. 110 mq/dl və yuxarıdırsa, özbaşına qərar verməyin və endokrinoloqa müraciət edin.
Ailəmdə diabet var. Mən də yoxlanmalıyam?
Bəli. Birinci dərəcəli qohumlarda (ana, ata, bacı, qardaş) diabet varsa, sizdə də olma ehtimalı var. Ona görə profilaktik yoxlanış önəmlidir.
İnfeksiya və ya steroid müalicəsi zamanı şəkər niyə qalxır?
Həkimin COVID-19 dövründəki izahına görə, xəstəlik zamanı həm qidalanma vərdişi pozulur, həm də müalicədə istifadə olunan dərmanlar şəkəri qaldırır. Bu dövrdə:
- sağlam qidalanın; meyvəni bol yox, lazımi miqdarda yeyin; tərəvəzi bol istifadə edin;
- karbohidratlı qidalardan (çörək, kartof, un məmulatları, cem, meyvə şirəsi) mümkün qədər uzaq durun;
- kifayət qədər maye qəbul edin;
- mümkün olduqca gündə 30–40 dəqiqə orta tempdə gəzin;
- şəkər nəzarətdən çıxan ilk günlərdən endokrinoloqunuzla əlaqə saxlayın.