Bloq və tibbi yazılar

Endokrinologiya haqqında doğru məlumat

Tiroid, diabet, insulin müqaviməti və hormonal sağlamlıq haqqında qısa, faktiki yazılar — birbaşa Dr. Şirvan Zəkəriyəyevin klinik təcrübəsindən.

Qidalanma · Diabet

Şəkərli diabet zamanı qidalanma prinsipləri

Dr. Şirvan Zəkəriyəyev · Endokrinoloq

Şəkərli diabet zamanı qidalanma ən mühüm faktorlardan biridir. Dörd əsas prinsip var:

1. Karbohidratlar

Birinci yerdə karbohidratlar durur. Kompleks karbohidratlardan — tam taxıllardan və tam paxlalılardan — istifadə etmək lazımdır. Sadə karbohidratlar (un məhsulları, ağ düyü, şirniyyatlar) mümkün qədər qidalanmadan çıxarılmalıdır, çünki şəkəri birdən-birə qaldırır.

2. Zülal və liflər

İkinci yerdə zülal və liflər gəlir. Xüsusilə lifli qidalar qanda şəkərin sabit qalmasına ciddi köməklik göstərir. Hər qidalanmada toyuq, yumurta, fındıq, qoz kimi qidalara üstünlük vermək faydalıdır.

3. Yağlar

Doymuş və trans yağların çox istifadəsi insulin müqavimətini artırır. Bunun əvəzinə bitki yağlarına — avokado, zeytun yağı, qoz kimi mənbələrə üstünlük vermək lazımdır.

4. Qidalanma arasındakı məsafə

Ən güclü vasitə qidalanmalar arasındakı məsafədir. Məsafə düzgün nizamlandıqda həm dərmanın hipoqlikemiya (şəkəri salma) riski, həm də hiperqlikemiya (şəkəri qaldırma) riski azalır.

Şəkərli diabet səhifəsi

Çəki · GLP-1

Arıqlama iynələri (GLP-1) nədir?

Dr. Şirvan Zəkəriyəyev · Endokrinoloq

Son zamanlar arıqlama iynələri haqqında çox eşidilir. Arıqlama iynələri bağırsaqda sintez olunan bir hormonun analoqudur. Funksiyası iştahı basqılamaq, mədə boşalmasını gecikdirmək və insulin dirəncini aşağı salmaqdır.

Bu iynələr yalnız spesifik xəstələrə, endokrinoloqun nəzarəti altında təyin olunmalıdır. Təyin olunmamışdan əvvəl bəzi qan testləri və ultrasəs müayinəsindən keçmək vacibdir. Doza səhvliyi ciddi ağırlaşmalar yarada bilər, müalicə kəsildikdən sonra isə çəkinin qayıtmaması üçün strateji plan lazımdır.

Vacib: GLP-1 analoqları reklam və ya tanış məsləhəti ilə deyil, müayinə və test nəticələrindən sonra təyin edilməlidir.

Çəki və metabolik sindrom səhifəsi

Tibbi yazılar

Qısa, faktiki məlumatlar

Hər biri birbaşa cavabla başlayır. Ətraflı oxumaq üçün əlaqəli səhifəyə keçin.

Hər tiroid düyününə biopsiya lazım deyil

Önəmli olan düyünün ölçüsü deyil, ultrasəslə düzgün dəyərləndirilməsidir. 8 mm-lik düyündə də şübhəli xarakter varsa biopsiya tələb oluna bilər. Tiroid →

Tiroidin xərçəng riski yalnız 5%-dir

Düyünlərin 90-95%-i xoşxassəlidir. Düyün diaqnozunda qorxmaq deyil, endokrinoloq müayinəsinə getmək doğrudur. Tiroid →

Zəhərli zob hər zaman əməliyyat tələb etmir

Graves xəstəliyində ilk seçim dərman terapiyasıdır. Səbrli müalicə ilə remissiya mümkündür. Tiroid →

Haşimotoda erkən mərhələ müalicəsi

İlkin mərhələdə mineral əksiklikləri, qida əlavələri və düzgün diyetlə göstəriciləri hormon olmadan nizamlamaq mümkün ola bilər. Tiroid →

Subakut tiroidit yanlış diaqnoz qoyulan xəstəlikdir

Viral mənşəlidir; boğazda qulağa və çənəyə yayılan ağrı, subfebril qızdırma əsas əlamətlərdir. Vaxtında müalicə tam sağalma ilə bitir. Tiroid →

Hipotireozda ömürlük dərmana tələsməyin

İlkin aşkar edilmiş hipotireozda əlavə müayinələrə icazə vermək vacibdir; əks halda boş yerə ömürlük dərman ehtiyacı yarana bilər. Tiroid →

Hipotireoz ürək çatışmazlığını maskalaya bilər

Şişkinlik, təngnəfəslik və ürək zəifliyi olan xəstələrdə tiroid yoxlanmalıdır. Tiroid →

Şəkərli diabet hər gün nəzarət tələb edir

"Bir gün yüksəldi, heç nə olmadı" yanaşması yanlışdır. Norma həmişə normadır. Diabet →

Şəkər diaqnostikasının dörd meyarı

Ac şəkər ≥126 mg/dl, təsadüfi ≥200 mg/dl (əlamətlərlə), OGTT 2-ci saat ≥200, HbA1c ≥6.5% — biri kifayətdir. Diabet →

HbA1c üç aylıq nəzarəti göstərir

Son üç ayın orta şəkəri; ac/tox fərqi yoxdur. ≤5.6% normal, 5.6-6.4% prediabet, ≥6.5% diabet. Diabet →

Aşağı şəkər yüksəkdən təhlükəlidir

Hipoqlikemiya hiperqlikemiyadan daha sürətli orqan zədələnməsinə yol açır. 4 mmol/l altına tez-tez düşmə həkimə bildirilməlidir. Diabet →

İnsulin müqaviməti normal şəkərdə də ola bilər

HOMA-IR = (ac şəkər × ac insulin)/405. Nəticə 2.5-dən böyükdürsə müqavimət var. Çəki →

Akantoz nigrikans insulin müqavimətinin əlamətidir

Boyun və büküşlərdə dəri qaralması kremlə deyil, səbəbin müalicəsi ilə düzəlir. Çəki →

Diabet ailədə varsa profilaktik yoxlanış

1-ci dərəcə qohumda diabet varsa risk yüksəlir. Ac qarına şəkəri yoxlamaq sadə profilaktikadır. Diabet →

Covid-19 sonrası şəkər kontrolu pozula bilər

Steroid müalicəsi və pozulmuş qidalanma şəkəri qaldıra bilər; aktivlik və nəzarət vacibdir. Diabet →

Akromegaliya gec aşkarlandıqda fəsadlar yaradır

Əl, ayaq, çənənin böyüməsi, təzyiq və şəkər artımı olur. Diaqnoz GH, IGF-1 və hipofiz MRT ilə qoyulur. Hormonal →

Addison xəstəliyini qaçırmaq olar

Halsızlıq, çəki itkisi, aşağı təzyiq və dəri qaralması əsas əlamətlərdir. Səbəb kortizol çatışmazlığıdır. Hormonal →

PKOS diaqnozunda üç meyardan ikisi yetərlidir

Androgen artıqlığı, çoxlu kistalar və ovulyasiya disfunksiyası. Müalicədə çəki azaltma mərkəzidir. Hormonal →

Prolaktinoma əksər hallarda dərmanla sağalır

Hipofizin xoşxassəli şişidir; böyük əksəriyyəti dərmana yaxşı cavab verir, cərrahiyə nadirdir. Hormonal →

Vitamin D-ni özbaşına yüksək dozada qəbul etməyin

Yüksək doza zəhərlənmə, hiperkalsemi və böyrək daşı riski yaradır. Doza qan analizi ilə təyin olunur. Sümük →

Klinik təcrübədən

Xəstə təcrübələri

Real klinik hallar — xəstələrin öz sözləri ilə. Şəxsi məlumatlar açıqlanmır.

Çəki idarəolunması və prediabet

Bir xəstədə noyabrda 95 kq çəki, prediabet və qanda problemlər var idi. Fərdi pəhriz və nəzarətlə çəki 68 kq-a endi.

"Özümü çox yaxşı hiss edirəm. Pəhrizimi dediyiniz kimi saxladım, çəkim azaldı, yüngül hiss edirəm." — Xəstə

Biopsiya qorxusu və xoşxassəli nəticə

6 il əvvəl biopsiyadan imtina edən xəstə təkrar müraciət etdi; biopsiya nəticəsi xoşxassəli çıxdı, əməliyyata ehtiyac olmadı.

"Biopsiya verdik, 10 günə cavabı gəldi — xoşxassəlidir. Zobdan əziyyət çəkən gecikməsin, gəlsin." — Xəstə

Əməliyyatdan qorunma və 5 illik nəzarət

Başqa yerdə əməliyyat təklif olunmuş xəstə dinamik nəzarətə götürüldü; 5 il ərzində düyünün ölçüsü dəyişmədi, əməliyyata ehtiyac olmadı.

"5 ildir gəlirəm, əməliyyat deyiblər, getmirəm. Doktor dərmanla saxladı." — Xəstə

Qeyd: Hər xəstənin nəticəsi fərdidir; yuxarıdakı hallar klinik təcrübədən nümunələrdir və zəmanət xarakteri daşımır.

Sualınız var? Birbaşa yazın

Tibbi yazılar ümumi məlumat xarakteri daşıyır. Fərdi qiymətləndirmə üçün qəbula yazılın.

WhatsApp ilə yazın Sual-Cavab